|
Borsayı, “Mükemmel şekilde örgütlenmiş
bir Pazar” olarak basit biçimde tanımlamak
olanaklıdır. Bununla beraber Borsa’ nın tanımı;
tacirlerin veya ticari işlerle uğraşanların
belirli zamanlarda, tatil günleri dışında her
gün bir araya gelerek bazen malı görmeden,
genelde numunesine istinaden, malı derhal teslim
almadan parasını tediye etmeden alım satım
işlemlerine karar verdikleri bir yer; Devlet
tarafından verilen izin ile kurulan, Devlet
kontrolü altında bulunan ve ticari ilişkilerin
kolaylaştırılmasını amaçlayan organize edilmiş
bir piyasa yada mümkün olduğu kadar normal bir
fiyatın oluşturulması amacıyla organize edilen
kütle halindeki sürüm yerlerinin en mükemmeli
şeklinde açıklanabilir. Bu tanımdan da
anlaşılacağı gibi, Borsa, Örgütlenmiş Pazar
Gurubuna dahil bulunan bir kuruluş, arz ve
talebin belirli zaman ve mekanda karşılaşmasını
imkan dahiline koyan, alışverişin daha büyük
ölçülerde yapılmasını mümkün kılan, fiyatın daha
genel ve daha normal oluşmasını temin eden bir
kurumdur. Bu pazarda belirli adet ve teamüllere
göre işlem yapılır, böylece ticari işlemlerin
gerçekleşmesi son derece kolaylaşır.
Bu pazarda, malı hiç görmeden, derhal teslim ve
tesellümü yapılmadan, parasını hemen ödemeden
alışverişte bulunmak mümkündür. Alım, satım
işlemlerinde karar verilmesi için genellikle
birkaç kelime, malın cinsi, fiyatı, miktarı gibi
malın özelliklerini belirten ibareler, hatta
bazen “Aldım, Sattım” gibi iki kelime bile
yeterlidir. Bazı Borsalarda, özellikle zahire
Borsalarında, numuneler üzerine işlem yapılır.
Bir avuç numune, tonlarca malın vekaletini
üstlenir ve işlem bu güven esası üzerine
gerçekleşir. Para ve kambiyo Borsalarında ise
malın ne kendisine nede numunesine rastlanır.
Buna rağmen çok büyük alım ve satımların
yapılması mümkün olabilir. Devlet kontrolünde
olan Ticaret Borsalarında standardize edilmiş
mallar işlem görebilir. Borsaları; yaptıkları
işlemlere , ve bu işlemlerin konusunu oluşturan
maddelere göre sınıflandırmak mümkündür; buna
göre Borsaları 4 sınıfta inceleyebiliriz:
1-Esham ve Tahvilat Borsaları.
2-Para ve Kambiyo Borsaları.
3-Ticaret ve Zahire veya Emtia Borsaları.
4-Hizmet İfa Borsaları.
Esham ve Tahvilat Borsalarında işlem gören
maddeler her çeşit Hisse Senedi ve Tahvilattır.
Bu borsalarda, özellikle Anonim Şirket şeklinde
kurulmuş olan bankaların, fabrikaların, maden
işletmelerinin ve şirketlerin hisse senetleri
ile Devletin, Kamu Kurumlarının ve Bankaların
ihraç ettikleri tahvilat üzerine işlem yapılır.
Para ve kambiyo Borsalarında işlem gören
değerler, yabancı paralar, poliçe ve çeklerdir.
Dış Ticari ilişkilerin ve uluslar arası
ödemelerin gerektirdiği yabancı paralar ve
poliçeler üzerine işlemler bu borsalarda
yapılır.
Ticaret ve Emtia Borsalarında ise, her cins
ticari emtia üzerinde işlemler yapılır. Ticaret
Borsalarında işlem gören maddeler; hububat,
Şeker, Pamuk, Yün vb. gibi toprak ve hayvan
ürünleridir. Ayrıca yalnız bir maddede
uzmanlaşmış Ticaret Borsaları da vardır. Örnek:
Newyork Şeker Borsası gibi.
Hizmet ifa Borsaları deyince, Ticari Hizmetlerin
yerine getirilmesine yönelik işlemlerin
yapıldığı Borsalar akla gelir. Hizmet ifası
Borsalarına Nakliye ve Sigorta Borsalarını örnek
olarak gösterebiliriz.
B)
GEMLİK TİCARET BORSASI
9
Şubat 1984 Tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile
kurulmasına izin verilen Gemlik Ticaret Borsası
1984 Nisan ayında Kurucular Kurulu vasıtası ile
yaşama geçmiştir. 28 Ağustos 1984 tarihinde
yargı gözetiminde yapılan seçimler neticesinde
oluşan ilk Borsa Meclisi birinci iş olarak
kotasyon listesi talebinde bulunmuş ve liste 11
Eylül 1984 tarihinde onaylanarak yürürlüğe
girmiştir. Borsaya tabi maddelerin alım satım
işleriyle uğraşan Tacir ve Ticarethanelerin,
kuruluş tarihi itibariyle kayıt işlemlerine
başlanılmış ve böylece ilk tescil talepleri
gerçekleştirilmiştir.
|